Bijzondere observaties In de schooltuin op 3 december

In het kloostergebouw is ook een school gevestigd: De Democratische School.






In de tuin, die als speeltuin is ingericht met natuurlijk materiaal, zie ik twee opvallende verschijnselen bij de gigantische stam van de daar neergelegde boom. Een zijtak ziet eruit als de kop van een ree!
Op de boomstam zie ik een verzameling paarse vruchtjes. Een schimmel?

Bezoek aan de Democratische school in het klooster

Verslag interview met begeleidster (Fleur Klos) en docent/oprichtster (Anouk Klos) Democratische school op maandag 10 februari 2014.

Dit verslag is gebaseerd op het gesprek met Fleur Klos en informatie uit de folders van de school en informatie over Democratisch en Sudbury-onderwijs van internet (sudbury.nl).

5en5is11

Democratische school

www.5en5is11.nl

contact@5en5is11.nl

Jullie zijn in de zomer van 2011 gestart met 9 leerlingen tussen de 9 en de 17 jaar. Hoe is het nu?

Nu zijn er 19 leerlingen, van wie er veel 9 à 10 jaar zijn. Als leerlingen 18 jaar zijn, vertrekken ze bij ons. Ze weten dan welke richting ze uit willen.

Twee kenmerken van democratisch onderwijs zijn de gelijkwaardigheid in de besluitvorming en de vrije keuze van de leerlingen welke dagelijkse activiteiten ze willen gaan doen en met wie. Leerlingen leren Engels, Russisch, hebben boks lessen en spelen veel buiten en maken zelf spelmateriaal in de werkplaats. De speeltuin is een avonturenspeeltuin met een echte boomhut. Daarnaast kunnen de leerlingen de hele kloostertuin gebruiken: verstoppertje spelen en heerlijk ravotten.

Nieuwe leerlingen hebben een proeftijd van 6 weken: zo kunnen zij ervaren of zij op deze school kunnen aarden. De begeleiders en de andere leerlingen kunnen ervaren of deze leerling de anderen respecteert: de belangrijkste regel is niet over andermans grenzen heen gaan.

De school als inspirerende omgeving

De leerlingen spelen en werken gewoon door elkaar, net als in een gezin. De woonkamer is de centrale ruimte waar de leerlingen een praatje kunnen maken, kunnen relaxen en zelf eten kunnen maken in de keuken. De ruimtes zijn ingedeeld naar functie, zo is er ook een muziek-, een lees-, een computer- en een timmerruimte. We hebben dieren, een grote keuken en een podium. Er zijn workshops en gastdocenten. En als leerlingen iets anders willen, regelen ze het zelf of zoeken ze hulp. Veel kan, veel mag en veel wordt door de leerlingen zelf geregeld. Een vaardigheid die in hun verdere leven van onschatbare waarde zal zijn.

Democratisch, hoezo?

Ieder mens is gelijkwaardig, we zijn allemaal verbonden met elkaar en iedereen is nodig

als belangrijke schakel in het geheel. Daarom heeft op onze school iedereen (begeleiders, leerlingen van 4 én van 18) een gelijke stem in de besluitvorming en werken we in elk overleg en bij het vaststellen van de schoolregels op sociocratische wijze volgens het

‘consentprincipe’. Waar in de democratie de meerderheid beslist, kan in een sociocratie een besluit pas genomen worden als niemand overwegend bezwaar heeft tegen het

voorstel. Zo komen we samen tot een besluit waar iedereen achter staat.

Dit realiseren we met de schoolkring, de ouderkring en de begeleiderskring.

Wat is het eigen karakter van jullie school?

Kinderen ervaren het leven als een avontuur. De wereld is een plek die ze spelenderwijs

ontdekken. Overal is iets te leren! Op onze school laten we daarom onze leerlingen vrij in hoe, wat en wanneer ze leren. We komen tegemoet aan de natuurlijke drang van alle kinderen om het leven in al zijn facetten te zien, horen, voelen, proeven en ruiken. Zo behouden we de aangeboren leergierigheid van elk kind. Leren verloopt zo op een natuurlijke wijze. Wij vinden het belangrijk dat de leerling zelf keuzes leert maken en verantwoordelijk leert zijn voor het eigen leerproces. Zo leren ze zelf verantwoordelijkheid te nemen over hun eigen leven: ze weten wat ze met hun leven willen en groeien op tot authentieke, zelfbewuste volwassenen, die hun eigen plek in de wereld vinden. De 5 vaste begeleidsters (stafleden) ondersteunen de leerlingen bij dit proces.

Hoe gaan jullie om met kinderen die niets willen en niets leuk vinden?

We stimuleren hen met ideeën, geven tips en wachten af tot zij aangeven dat zij b.v. piano willen leren spelen. We vinden het belangrijk dat zij zelf gemotiveerd zijn om met een activiteit bezig te zijn (intrinsieke motivatie). Het duurt soms een tijdje, maar dan willen ze en gaan ze met volle inzet aan de slag.

Hoe bereidt de school de kinderen voor op het eindexamen?

Als kinderen graag een diploma halen, ondersteunen en helpen we hen daarbij.

Hoe begeleiden jullie de leerlingen?

We hebben een speciaal voor de democratische scholen ontworpen leerlingvolgsysteem, dat we samen met de ouders bijhouden. Van iedere leerling wordt een portfolio bijgehouden, zodat de persoonlijke ontwikkeling gevolgd kan worden. Ouders ondersteunen hun kinderen thuis.

Waar streven jullie naar?

Dat leerlingen groeien in hun zelfvertrouwen en zelfbewustzijn

Dat ze groeien in waardering voor zichzelf en de ander

Dat ze helder kunnen communiceren en goed samenwerken

Dat ze weten hoe ze aan kennis moeten komen die ze nodig hebben

Dat ze rekening kunnen houden met elkaar en dit ook willen

Dat ze op een constructieve en creatieve manier problemen oplossen

Dat ze weten wat ze willen en hoe dat te bereiken

Hoe kijken jullie aan tegen het passend onderwijs dat straks (in het nieuwe schooljaar) wordt ingevoerd?

Als kinderen lichamelijk of psychisch ernstige beperkingen hebben, zullen we de ouders aanraden om naar een andere school te gaan. Wij hebben de expertise hiervoor niet in huis. Kinderen met ADHD en kinderen met autisme kenmerken gedijen hier heel goed.

De boomhut in de speeltuin van de Democratische school

Bezoek aan zuster Brigitta:korte bezichtiging kloostergang en kapel

Dinsdagochtend 19 november 2013 heb ik gesproken met zuster Brigitta. Zij ontving mij met koffie en koekjes in het woonhuis van de zuster van de Voorzienigheid. Zij vertelt mij dat de zusters in 1903 hier uit Frankrijk (Ruillé-sur-Loire) zijn aangekomen. Het stichtingsjaar van de zusters is 1806 en de stichter, stichteres zijn  J-J Duja en Z. Rolland du Roscoät. De zusters waren uit Frankrijk verdreven door de anti-claricale wetten van Combes (rond 1900). Hun orde was gericht op apostolaat werk. Opveld zou al als hofstede hebben bestaan in de Middeleeuwen. In 1902 werd het huis door de congregatie gekocht. Daarvoor hadden van 1880-1885 Duitse paters Oblaten het huis bewoond.
In 1903 startten de Zusters van de Voorzienigheid met het onderwijs voor meisjes, waar behoefte aan was. De bevolking steunde de komst van de zusters en verwelkomde hen hartelijk. Zuster Brigitta denkt ook dat de zusters ondersteund werden door de mensen uit Heer, gezien de snelle ontwikkeling van onderwijs in een eigen school op het terrein, waar ook een klein boerderijtje werd gebouwd. Ze laat me oude foto's zien, die in de kloostergang hangen. In 1912 startten zij met het eerste bejaardenhuis, speciaal gericht op de armen en behoeftigen uit Maastricht, die verstoten waren en nergens heen konden. In de bloeitijd van de orde woonden er 60 tot 70 zusters. Wijkverpleging was toen ook een taak van de zusters. Tijdens ons gesprek krijg ik ook informatie over de beelden en de grotten in de tuin.

Het kloostergebouw

Ook het kloostergebouw Opveld  is van zeer grote cultuurhistorische waarde als specimen van een geestelijke ontwikkeling. Het klooster telt 2 bouwlagen, een souterrain en een zolderverdieping. Het dak is een zadeldak met muldenpannen en bakgoten.

Op deze foto zie je de  kloostergang die later tegen de achtergevel van de 18de-eeuwse oostelijke kloostervleugel is aangebouwd. Deze kloostergang zie je vanuit de binnentuin waar de ingang van de kapel ook is. 

De kapel
De kapel uit 1910 is in Neo-Romaanse bouwstijl gebouwd en is van grote cultuurhistorische en architectonische waarde. In architectuurhistorisch opzicht is de kapel zeer zeldzaam, vanwege de bouwstijl, de betrokkenheid van architect Van Kan, de hoge esthetische kwaliteit, het bijzondere materiaalgebruik, de ornamenten en de samenhang tussen de binnen- en de buitenkant.. 
De entree wordt gevormd door een triomfboog. Als je de boog gepassserd bent, zie je de dubbele houten deur van de hoofdingang. Deze 300kg zware deur met gietijzeren beslag is gemaakt door Richard Bogman. Helemaal boven in de top van de voorgevel zie je een terracottareliëf van Onze Lieve vrouw. De gevels bestaan uit ter plekke gebakken veldoven steen die in gevarieerde verbanden zijn gemetseld. Gele en rode veldovensteen zie je bij de vensters en de deurlijsten. Deze kapel is gebouwd door aannemer G.Heutz volgens een ontwerp van architect Theophile van Kan uit Heerlen. De kloosteroverste Zuster Marie-Léonard en de generale oversten waren opdrachtgever. 
Als je de kapel binnengaat overvalt je de serene rust die er heerst. De hoogte van het dak en de glas-in-loodramen zijn opvallend. De ramen hebben prachtige kleuren, gebaseerd op schitterende ontwerpen van Jean van den Rooyen uit Roermond.
In een van  rozetten is de stichteres van de zusters in het midden afgebeeld.
Het interieur is opgebouwd uit betonnen zuilen en mergelblokken, afkomstig uit een mergelgroeve uit de directe omgeving. Het altaar, bestaande uit natuursteen en marmer is in 1952 gemaakt door de Tilburgse edelsmid Hamers. De schilderingen boven het altaar zijn van H. Loontjens uit Maastricht, die ze in 1958 maakte. De kapelbanken zijn eigenhandig gemaakt door de Belgische oorlogsvluchtelingen als uiting van dankbaarheid voor de fijne opvang, verzorging en begeleiding door de zusters.

Het klooster en tekenen van de Herfst

Vanuit de Veldstraat kun je de tuin binnenkomen: links van nummer 20 door de poort, of bij Ridderhof.

 Nog enkele foto's: indrukken en details:
Zijaanzicht van het oude klooster, waar nog 3 zusters wonen. Een deel wordt gebruikt door de Democratische school.

De sneeuwbes

 De sneeuwbes is hier overvloedig aanwezig: de donkere plekken onder de hoge bomen worden door de witte "pareltjes" verlicht. Deze bes stelt geen eisen aan de bodem en kan goed tegen luchtverontreiniging en gedijt op allerlei soorten grond. De besjes staan in trosjes. (Symphoricarpos=dichtbijeenstaand en vrucht). Wist je dat de onopvallende bloemen die in juni verschijnen belangrijk voedsel zijn voor bijen?

Doorkijkje op de huizen aan de Veldstraat

Een van de paden in de tuin. Je ziet ook een afscheiding met een jonge meidoorn haag. Pas aangeplant?

 De herfst is goed  zichtbaar:

Elfenbankje

Eikels

Fantastisch om hier rond te struinen!

Immense beuk als baken

Op zaterdag 9 november loop ik weer rond in de kloostertuin en aan de oostkant valt me de enorme grote beuk op. Er liggen stenen omheen, die je als het ware uitnodigen om plaats te nemen. Het is hier goed toeven. Blijkbaar is het een hangplek voor scholieren die Porta Mosana bezoeken en tussendoor het schoolse leven ontvluchten. Ik zie allerlei rommel liggen: blikjes, plastic zakjes, neergegooid bij de wortels van de beuk.
Als ik er zo onder sta, voel ik me nietig. Wat een reus is het. Hieronder zie je een klein gedeelte van zijn stam. Hoe oud zal hij zijn?

Er is meer vervuiling te ontdekken: ik zie stapels kranten die in de struiken gegooid zijn. Ik veronderstel dat scholieren die een krantenwijk hebben dit gedaan hebben:

Eerste bezoek kloostertuin Op het veld te Heer

Eerste bezoek op 24 oktober 2013

Screenshot ligging kloostertuin zonder nieuwe gebouwen verzorgingstehuis

Tijdens een prachtige herfstdag in oktober 2013 bezoek ik de kloostertuin aan de Veldstraat 20 (zie rode stip) in Heer (Maastricht) voor het eerst. Deze kloostertuin behoorde toe aan de zusters van de Voorzienigheid. Zij hebben het terrein verkocht aan woningcorporatie St. Servatius. Het westelijk deel van het terrein is nu ingericht met gebouwen van het verzorgingshuis Ridderhof. Het plan was om van het overige deel van de kloostertuin een voor ieder toegankelijk park te ontwerpen. Dit plan is nog niet uitgevoerd. 

Het is rond 16.30 uur. Ik loop er rond en wordt aangenaam verrast door de aanblik, het groen en de ongereptheid. De zon schittert tussen de bladeren van de bomen: beuken essen, esdoorns, eiken. Er heerst een serene rust. Er staan huizen omheen (Veldstraat) en een school voor Voortgezet Onderwijs: Porta Mosana. Deze plek wil ik verder ontdekken en in kaart brengen.

Ik zie een kapelletje, prachtige oude bomen, paden , een oude huifkar die geparkeerd staat, een verhoging met grond die hier neergelegd lijkt.